ANGST – De wolf en het schaap…

 

afwijzing 1

Ik heb ze in mijn 40-jarige praktijk natuurlijk veel gezien… Mensen met angsten. In mindere of meerdere mate. Soms kan angst immers vrees worden ! Smetvrees, straatvrees,pleinvrees… de zgn. fobie.

Als je opzoekt welke fobie je zoal kan hebben, is de lijst eindeloos. Je zou er al een fobie van krijgen !

Het voorwerp van de angst maakt echter niet zoveel uit. Mogelijk is het zelfs maar goed ook dat de angst zich op één iets richt, waardoor de rest van het functioneren nog behoorlijk gaat. Gedragstherapeutisch je angst voor spinnen overwinnen bv., kan best tot gevolg hebben dat je angst een ander thema ‘kiest’.

pas opAngsten zijn vooral aangeleerd. Hetzij door dat men het bij herhaling heeft meegekregen- onder de vorm van gevaartekens bv.- in de opvoeding, door woord of daad van de opvoeders… Hetzij doordat men een (negatieve) ervaring heeft gehad, die angst voor herhaling van deze beleving heeft geïnitieerd. Angst kan dus een levensstijl worden en ook vermijdingsgedrag veroorzaken.

Als ik in mijn jeugd, als kind en als jongvolwassene permanent en in ongezonde mate te horen krijg dat ik moet oppassen voor vreemdelingen, voor het donker, voor mannen, voor muizen, voor verdoemenis en hel, voor… dan is de kans groot dat ik dat uiteraard ‘angst-vallig’ opsla en meeneem in mijn volwassenheid. Om het op mijn beurt weer verder door te geven. In sommige gevallen gebeurt dit zelfs collectief in een bepaalde cultuur en kunnen we spreken van een angstpsychose of massahysterie.de schreeuw

Heel wat mensen leven nu bv. zo in angst voor de vluchtelingen. Als je echter navraagt of ze dan iets negatiefs hebben ervaren of slachtoffer waren van… dan krijgt men ‘neen’ als antwoord. Maar, er wordt wel meteen bij gezegd dat men ‘het’ heeft van ‘horen zeggen’… En de wildste fantasieën worden trouwens gretig verspreid en beluisterd. Angst wordt gevoed.

Angst kan dus ook worden doorgegeven. En heel wat politici, van een bepaalde strekking bv., maken daar handig, maar on-ethisch gebruik van. De katholieke Kerk maakte hier ook vroeger ge (mis)bruik van en sommige ‘religies’ zoals IS, kunnen nu ook alleen nog maar bestaan, bij de gratie van ‘angst en terreur’.

De meeste angsten- uitgezonderd de angst voor het vallen én angst voor lawaai– zijn dus niet aangeboren maar aan-geleerd !  Dat heeft het voordeel dat ze ook kunnen worden AF-GELEERD. Als ik angst heb voor vluchtelingen, dan moet ik ze leren kennen en ervaren dat er geen reden is om bang te zijn.

‘Foute op-voeding’ vraagt later heel wat af-voeding !

Mensen gaan echter meestal hun angsten involgen ipv. ze te bestrijden. Tenzij met gevaarlijke medicatie. Dit vermijdingsgedrag leidt op den duur (en dat kan jaren zijn) alleen maar tot erger. Naarmate de jaren verstrijken en men dus ouder wordt, gaan angsten alleen maar toenemen, niet afnemen ! Een voorbeeld :

afgewezen

Angst voor afwijzing, is één van de veel voorkomende angsten waardoor men in een chaotisch kluwen verzeild raakt van gedrag dat steeds maar meer de identiteit van de persoon zélf aantast en vernietigt. De wolf die van binnenuit het schaap opvreet !wolf schaap

Uit angst voor afwijzing  hebben we immers veelal te maken met een bijzonder vriendelijk schaap dat uiterst charmerend zal behagen en plezieren, om toch maar aardig en lief gevonden te worden. Door iedereen, dan nog wel ! Tot men de eigen identiteit hieraan volledig heeft opgeofferd en men ‘niet meer weet wie ik ben’. Wat op zich dan weer beangstigend is uiteraard.

In vele (té) aardige, lieve en vriendelijke mensen schuilt er dikwijls daarom een agressief en verslindend wolvenbeest dat niet alleen de eigen persoon van binnen uit opvreet, maar ook dikwijls gevaarlijk kan uithalen naar de directe omgeving. Het is een vorm van ‘schizofrenie’ die uiteraard voor de persoon zelve onbegrijpelijk en lastig is, maar zeker ook de omgeving vaak op een verkeerd been zet en voor ernstige (relationele) problemen kan zorgen. De motor die dit aandrijft, is echter angst. Vrouwen lijken hier meer last mee te hebben dan mannen. Het ontlokt bij mij wel eens de term ‘het Onze Lieve Vrouwensyndroom’

We doen er dus goed aan om angstthema’s aan te pakken en niet zomaar uit de weg te gaan. Uiteraard moeten we niet helemaal angstenvrij proberen te worden. Dat is zelfs gevaarlijk. Psychopaten bv. kennen helemaal géén angst. Voor niets of niemand. Een minimum aan angst of vrees, beschermt ons ook tegen gevaar en om té grote risico’s te nemen. Maar als we merken dat we een bepaald ‘vermijdingsgedrag’ maar al te vaak stellen, kunnen we dit al proberen te corrigeren.

‘Angst is een slechte raadgever’. Dat is een cliché. Maar clichés zijn er niet voor niks. Angsten zijn dus echt wel raadgevers. Vooral dan te vertalen als signalen, om ze aan te pakken, niet terzijde te schuiven, te overwinnen…

Op de vraag aan een beroemd psycholoog : ‘Wat is nu het verschil tussen een patiënt/cliënt en zijn therapeut ?’ antwoordde de man wijs : ‘Dat verschil is gering. Alleen heeft de therapeut zijn angsten onder ogen leren zien en ze leren hanteren. Hij heeft er adequaat leren mee omgaan…’

__________________________________________________________________

gerelateerde teksten/artikels :

 

 

OPPORTUNISME… ‘way of life’ ?

berekeningHoe ‘nuttig’ zijn we (voor elkaar) ?

Dat is de vraag die vandaag alle andere vragen in de schaduw stelt. Wat levert iemand of iets ons (nog) op ? Zijn de lusten groter dan de lasten ? Wat hebben we eraan ? Hoeveel kost het ons aan tijd, energie én vooral…aan geld ?

We zien het op micro- en op macrovlak.

We horen voortdurend hoe mensen en instanties berekenen en becijferen. Een dag in de file kost ons zoveel miljoenen euro. De terreurdreiging kost zoveel aan de economie. De vergrijzing kost de belastingbetaler zoveel per jaar. De vluchtelingen worden meteen gewikt en gewogen in termen van economische groei of  verlies. De rokers moeten uit de ziekteverzekering, want… De ziekte van Down moet uitgeroeid, want… Euthanasie moet sneller en ruimer toegepast worden, want..

Het korte-termijndenken is hierin dan ook nog eens bepalende factor. We moeten vooral snel handelen om de kosten niet te laten oplopen. De ‘baten’, daar gaat het toch steeds om !! Onze samen-leving (als daar dus nog sprake van is) lijkt wel een kil en koel ‘bedrijf’ geworden, waar vooral de kwartaalcijfers tellen.

Zo ook in onze intermenselijke relaties. Zijn we voldoende nuttig voor elkaar, ok dan mag je blijven ! Wordt het een beetje moeilijk of lastig, buiten ermee ! We bouwen ghetto’s en grenzen met prikkeldraad. De on-nuttigen en zin-lozen spuiten we koelbloedig maar verantwoord dood.

We lijden trouwens ook aan een angstaanjagend korte-termijngeheugen ! In de geschiedenis waren er desastreuse voorbeelden van hoe dit ‘nutsdenken’ is afgelopen. Mensen schijnen snel te vergeten. Binnen 2 generaties zelfs. Geschiedenis is immers niet ‘sexy’ genoeg. Een nieuwe wereldoorlog is hier in mijn achtertuin (Turkije) nochtans in de maak ! Wat zullen er velen dan geschrokken ontwaken

Polyfilie ?

Het Griekse woord voor ‘veel’ is poly. En, dat voor vriend ‘filios‘. Ik maak er een nieuw begrip van: Polyfilie zoals bv. polygamie.

We hebben nu veel  ‘netwerken’, maar geen echte vrienden. Ook al willen we dat niet gezegd hebben. Zie maar hoeveel ‘vrienden’ ik heb op Facebook ! We hebben een vriend(in) om mee te reizen, maar ook eentje om mee te sporten, eentje om mee door te zakken, eentje om mee te neuken (vrij-en is écht wel passé) en eentje om tegen te ‘praten’. Of beter… om mee te chatten en te texten. Zolang het maar prettig voelt en vooral aan de oppervlakte blijft natuurlijk. De trotse agenda staat vol. Dat heet zelf-ontplooiing, toch ?

Lief én leed met één iemand delen is zooooooo uit de middeleeuwen !! Het vraagt immers engagement, betrokkenheid, empathie, zorgzaamheid, begrip, vertrouwen geven… telkens opnieuw ! Geen een-voud meer in onze relaties, maar vooral meer-voud dus. Fragmenteren is de boodschap. Zodat je steeds flexibel kan ‘surfen’, ‘hoppen’ of griekse vlinders‘vlinderen’ van de ene naar de andere in diversiteit. Opportuniteiten genoeg.

Voldoet iemand niet meer aan onze hoge eisen, kunnen we die toch simpelweg ‘deleten’ ? Wegwezen en doorgaan ! Ander en beter ! Een vriend is ook niet langer iemand die je mag confronteren of minder leuke dingen mag voorhouden. Het is niet iemand die een spiegel kan zijn voor een gedrag dat misschien toch wel een beetje bizar of storend is…

De slogan ‘ik ben wie ik ben, te nemen of te laten’ is meer en meer het devies. Mensen zeggen soms letterlijk : ‘ Ik zal toch niet veranderen. Ik ben zo en ik blijf zo. Dat is mijn karakter’. Ze zeggen blindelings als de struisvogel en de mol : ‘We zullen wel zien !’ ‘Ta doume’, in het apathische crisis-Grieks.

Ver-anderen, evolueren, groeien, jezelf kennen… Het kan alleen maar door met iemand (niet velen) in een proces te (durven) gaan. Jezelf en je eigen gedrag ook in vraag te durven stellen. Je durven overgeven aan feedback en ook mogelijke kritiek. Vluchtgedrag hoort daar niet in thuis. Kop in het zand steken, veroorzaakt alleen maar veel kopbreeksel of koppijn. Confrontatie met anderen doet ver-anderen. Surfen, hoppen en vlinderen kost uiteindelijk alleen aan jezelf. Je wordt er niet ‘rijker’, wijzer, vol-wassener door. Je komt alleen toch maar, als een zelf-weggeworpen-boemerang, terug bij je eenzame gestresseerde zelf . En… je wordt er zoooooooo ‘hondsmoe’ van !

We leven vaak vanuit ingeslepen patronen. Zonder ze zelf te zien. Anderen zien die wél. Het is een rijkdom om een goede vriend(in) te hebben die je liefdevol, of soms ook boos,  hier op wijst. Dat illustreert alleen maar zorg, betrokkenheid, liefde en aandachtigheid. Zo lang er maar vertrouwen is of blijft.

Als je alleen maar vriendelijke mensen wil tegenkomen in je leven of alleen maar zachte, tedere en lieve, bevestigende woordjes wil horen…dan wil je alleen maar bevestigd worden in je eigen narcisme en zelfzucht, toch ?

struisvogel kop zandEen échte vriend- en zeker een partner- is iemand die jou koestert, bevestigt en waardeert, maar tegelijk  je ook kan en mag wijzen op gedrag waarmee hij moeite heeft, vragen bij stelt of boos om wordt.

Als je dit als ‘een afwijzing van jezelf’ ziet, heb je vriendschap misschien nog nooit echt ervaren of begrepen ? Bovendien hoort afwijzing (van een bepaald gedrag) net ook bij het leven. Het kan jezelf ook corrigeren en behoeden voor extremisme. Je kan niet alles, zonder slag of stoot, krijgen, hebben of doen wat je wil. Trouwens, je moet voor alle kostbare dingen ook zélf moeite doen !

Misschien worden mensen juist berekende ‘opportunisten’ omdat ze té verwend zijn, of zélf teveel angst hebben voor afwijzing en kritiek ? Of misschien zijn het gekwetste en beschadigden uit een ver verleden ? Ze zijn zelf altijd rusteloos op ‘de dool’ en ‘nergens thuis’. Vooral niet bij zichzelf. Op de vlucht. Angstig en bang om iets afgenomen te worden. Maar ze beseffen vaak niet, hoezeer ze anderen pijn doen en kwetsend zélf afwijzen en in de steek laten…  Slachtoffers worden immers vaak ‘daders’. Hoed je dus voor hen !