Broer overleden…

003 1956-1957  twee broertjes en moeder

Amper 2 maanden nadat we onze moeder ten grave droegen, kreeg ik vanmorgen een onthutst telefoontje van mijn vader (86j) dat mijn broer Raf vannacht overleden is… Zo onwezenlijk en onwerkelijk. Amper 60 jaar geworden. Maag- en darmbloeding en dan in het holst van de nacht aan je eind komen. Alleen. Uitgebloed. Uitgeleefd.

We hadden nooit dié sterke band, die je misschien zou kunnen verwachten van broers die maar een jaar scheelden in leeftijd. Veertien maanden om precies te zijn. Of misschien juist daarom ? We kwamen te vlug na elkaar op deze wereld. Zoals dat vroeger ging. Voor de jaren zestig en voor de pil.

Hij voelde zich altijd verongelijkt en tekort gedaan. Zijn hele leven lang. Alsof hij nog altijd treurde en protesteerde omdat hij ‘maar’ de tweede in rij was. Of omdat hij vermoedde dat mijn ouders hem ook niet echt zo gewild hadden. Ongewenst was hij niet. Maar ongewild natuurlijk wél. Mijn moeder had het beste van zichzelf, dat jaar, al een keer gegeven. Aan mij. Een tweede keer in 14 maanden voluit gaan, zal zij ook niet echt gekund hebben. Alleen fysiek al. Bovendien was ik, als baby, zelf ‘ne bleiter’ en hadden de dromen en idealen van een sprookjesachtige kinderwens ook al heel wat realistischer vormen aangenomen.

Ik heb me lange tijd schuldig gevoeld omdat ik met alle aandacht, blije en onbevangen verwachtingen en idealen en heel veel zorg was gaan lopen. Net voor hij het levenslicht zag. Hij verstond ook de kunst om dat schuldgevoel nog aan te wakkeren door zijn eeuwige slachtofferrol. Ik heb hem nooit als mijn lieve broer kunnen zien. Hij had altijd iets ‘boosaardigs’. Eeuwige slachtoffers word je op den duur ook beu. Ze eisen vooral aandacht. Ze willen altijd maar krijgen en hebben zélf niet veel te bieden. Tenzij er iets tegenover staat. En, dat wordt moeilijker met de jaren. Ik heb er zelfs een aversie voor gekregen bij anderen, merk ik. Hij was niet de broer voor wie ik passie kon voelen. Alleen degene waarvoor ik nog com-passie opbracht. Niet een gelijkwaardigheid dus.

Makkelijk praten allicht als je alles hebt gekregen als kind en de eersteling was die liefdevol werd verwacht, zul je zeggen.

Maar je hele leven lang hardnekkig blijven treuren omdat de start niet ideaal was ?! Zo maak je je leven tot één grote ellende. En dat van je omgeving eveneens. Natuurlijk kan ik er begrip voor opbrengen. Maar dat is niet hetzelfde als goedkeuring geven aan deze levensstijl. En, dat wist hij. Onze relatie was daardoor bekoeld. Hij wist dat ik vond dat hij moest stoppen met het verongelijkte kind uit te hangen. Hij wist dat ik behoefte had aan een volwassen man, als broer, met wie ik op een onkinderlijke wijze over het leven kon praten en onze besognes met elkaar evenwaardig kon delen… Hij meed me daarom allicht. Hij meed ook mijn twee andere broers. Zijn leven was toch wel het ergste. En, hij verdronk het dan ook maar in liters bier en ten-slotte in wijn.

Vanmiddag probeerde ik mijn dagelijkse gezondheidssiësta. Het lukte me niet. Ik betrapte mezelf er op dat ik tegen hem aan het praten was. In deze zinnen…

bootje

Broer Raf,

Je zal nu rust hebben. Allicht, dat hoop ik toch ! Het is vandaag Wapenstilstand in België… Je kan je wapens nu opbergen. Je ‘oorlog’ is voorbij.  Geen gevechten meer.

Ook al kwamen we uit dezelfde nest en uit dezelfde schoot, toch stonden we niet hetzelfde in het leven. Ik bevocht mijn weg en jij legde je bij de dingen neer; ging ze uit de weg. Je beklaagde jezelf er dan over als het niet lukte. Maar je had niet door dat je na elk vallen ook weer moest opstaan. Jij bleef steeds liggen. Het is bijna geen toeval dat je zo vlug onze moeder bent gevolgd in de dood. Jullie hadden altijd een haat-liefde verhouding. Je had haar nodig en je stootte haar tegelijk af. Als straf ? Omdat ze die eerste jaren niet zo ‘aanwezig’ was als bij mij ? Ja, ik was de ‘gelukzak’ ! Het is mij toegevallen. Maar jij was niet het ongelukkig manneke waarvoor je graag doorging. Je was dikwijls een keikop die niet met een afwijzing, een ruzie tussen kinderen of een ‘fout’ woord kon omgaan. Hoe dikwijls ik je als kind, en later nog als volwassene, ook achternaliep om het ‘goed’ te maken. Ook al had ik nergens schuld aan. Je bleef halsstarrig volhouden in je boosheid. Zonder te vergeten en zeker nooit te vergeven. Jij had niet mogen volharden in je treurnis. Elke échte man heeft de verantwoordelijkheid en zelfs de plicht, om met zijn gemis toch nog volwassen te worden. Niet dat kind te blijven. Jij had evenveel geboorte-rechten als ik. Jij had ook kunnen vechten voor geluk ipv. te vechten tégen alles… Je moest weten hoe ik vaak fantaseerde dat je zélf initiatief nam en naar me toe kwam met de woorden ‘ Zand erover broer, we beginnen opnieuw!’. Ik had je omarmd. Daar kunnen broers ook voor staan.  Weet je, dat ik jou, als broer ook heb gemist ? Ook ‘grote broers’ hebben kleine broers soms nodig ! Ik had je ook deel willen maken van mijn leven. Ik heb je zo vaak willen uitnodigen hier in het mooie Griekenland, wetende hoe je ook van de zon en het Zuiden hield. Ik had je binnenkort nog wel eens willen bezoeken. In een zoveelste poging tot ‘contact’.

Nu zal ik je donderdag mee ten grave dragen. Veel te snel. Je had niet zo alleen moeten doodgaan ! Vaar wel…

Toch voor altijd…je oudste broer

Bob

p.s. ik blijf nu nog alleen over uit ‘onze’ kinderfoto

______________________________________________________

Naschrift : een dag later

enveloppe

Beste broer,

Sommige mensen (zullen) vinden dat ik dat allemaal hier niet tegen je kan zeggen. Maar ik was boos gisteren. Omdat je er zo maar vanonder muist. Om de gemiste kansen de afgelopen 60 jaar. Omdat we de ‘schijn’ ophielden en meestal beleefd vriendelijk waren. Voor de lieve vrede. Terwijl we boos waren op elkaar. We hadden die dingen beter op tafel gegooid bij elkaar. We hadden beter niet zomaar alles onder de mat geveegd ,om elkaar, en onze ouders, te ‘sparen’. Boosheid hoort ook bij ‘afscheid nemen’ en niemand weet dat beter dan jijzelf.  Mensen die elkaar liefhebben zijn ook boos op elkaar, toch ? Zij doen er toe en maken immers het verschil, tegenover de on-verschilligheid. Ik heb de boosheid nu alsnog ritueel ‘afgegeven’. Ergens in de ether, waar jij nu ook bent. In het inter-netwerk… 

Geloof dus maar dat je me geraakt hebt. Dat je van belang was en dat je wél meetelde.  Ik kan nu alweer milder naar je zijn. Adieu broertje !

Ik blijf je meedragen. Niet meer op mijn fietsje naar school 55 jaar geleden. Jij bent afgestapt. Ik fiets nog enige tijd door.   x

 

12 gedachten over “Broer overleden…”

  1. Veel sterkte Bob om het verlies van je broer .
    Dat blijft sowieso heel pijnlijk , zo snel na je moeder. Ook al was jullie band niet zo close. Jouw geschiedenis is sterk veranderd in de voorbije maanden.
    Warme groet .
    Roos

  2. Tja Bob, ik ben er stil van…van zo’n eerlijke, openhartige boodschap…dit delen met anderen, soms vreemden, is niet aan iedereen gegeven maar ik persoonlijk vind het heel mooi…veel sterkte voor jou en je familie maar heel speciaal voor jou…blijven vechten…maar daar twijfel ik niet aan.

  3. Te zijn bij wie er niet meer zijn, heel diep in je gedachten en niet met woorden lang en luid, kan af en toe een stille pijn verzachten, er gaat een wonderlijke rust van uit (Toon Hermans) Heel veel sterker en warme knuffels Lieve Bob!!

  4. Ik vind het erg voor jou. Ik ervaar het ook zo met mijn broer. Een relatie die kapot is door elkaar schuld te geven en door onszelf ‘verongelijkt’ te voelen. Moeder en vader gaan vrijuit. Ten onrechte en ook wel ten rechte. Maar de pijn en de scheiding blijft. En zal nooit opgelost worden, ook niet door de dood. Ik vind het erg voor jou. En voor mezelf. Ik ga niet zeggen dat ik het begrijp, want ik begrijp het zelf niet. Meer steun heb ik altijd als mensen zeggen :”ik vind het erg voor jou”. Daarom ook deze steun voor jou.

  5. Niet onder ogen geziene familiale kwetsuren, de implicaties en onbedoelde gevolgen daarvan en de herhaling ervan op het werk en in de samenleving, zijn waarschijnlijk de meest belastende, verzwakkende en demotiverende vormen waarin mensen gebonden kunnen zijn. Het wantrouwen en onrecht dat voortkomt uit interpersoonlijke kwetsuren – werkelijk en verbeeld – is misschien wel de bron van wat mensen intellectueel, emotioneel en spiritueel het meest intensief pijnigt. Waarschijnlijk is wat voortkomt uit ingehouden conflict tussen mensen die om elkaar geven (dat wil zeggen: het verbloemen), het enige enorme obstakel om een werkelijke situatie van vergeving te bereiken en de vrijheid die daarbij hoort. (cfr Leren over leven in loyaliteit)

  6. In je eerste verdriet wil je hem nog beschermen, dat is zo mooi. Maar we hebben juist minder greep op wat ons het meest nabij is. Daar kunnen we al eens hulp gebruiken (therapeut of vriend). Ik denk ergens dat je broer toch stiekem een beetje fier op je was, je draagt dezelfde familienaam. Hij had zelf zo iemand willen zijn wellicht, maar het leven heeft zijn raadsels. Je eigen leven kan je leiden, maar dat van een ander, dat is zijn voorrecht. In jou en je kinderen en je pa leeft je familie nu verder, je moeder, je broer. Jullie dragen de warmte verder uit. Sterkte in je verdriet.

  7. Diep geraakt door deze woorden..
    Je hebt in je leven reeds vele mensen geholpen vanuit hart en ziel…ik hoop dan ook dat deze warmte en vriendschap die je steeds gaf nu ook bij jou voelbaar is in deze tijd van pijn en verdriet xxx
    Sterkte Bob

  8. Onze oprecht medeleven, Bob. Ik weet hoe moeilijk het is om afscheid te nemen zelfs wanneer er problemen zijn. Het is vandaag 1 jaar geleden dat Jimmy afscheid nam van het leven. Boosheid is er dan ook geweest, waarom zadelt hij mijn dochter nu op met alle problemen die er waren, waarom laat hij haar zo onverwacht alleen? Maar het leven gaat verder, de pijn verzacht en er blijven alleen nog herinneringen over.
    Veel moed Bob, wij denken aan je.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *